و از دين عيسى طرفدارى و پشتيبانىهاى مؤثر كرده است . مىدانيم كه در اين دوره ، ايران و هند ارتباطات فرهنگى گسترده‌اى داشته است ، آن گونه كه بطور مرتب رفت و آمدهاى عالمان و شاعران برقرار بوده است . ديار و دربار هند ويژگى ديگرى نيز داشت كه از نظر بحث ما قابل توجه است و آن حضور گستردهء انگليسىها و ديگر مسيحيان كشورهاى اروپايى در آن ديار بود . وجود تسامح دينى نيز عامل ديگرى در جهت افزايش مباحث دينى و مذهبى در اين سرزمين بود . با روى كار آمدن اكبرشاه ( 1605 - 1542 ) كه مدعى ايجاد دينى جديد به عنوان ترويج توحيد الهى و درگيرندهء همهء اديان بود ، اين تسامح دينى رو به شدت گذاشت . او طرفدار آزادى همهء اديان بود و خود مباحثات دينى بين الاديان را تشويق مىكرد . مونسرانه به نقل از آباء كليسا نقل مىكند كه اكبر شاه دستور داده بود كه در روزهاى معين كتاب‌هاى شريعت همهء اديان را حاضر كنند و علماى دينى كنار يكديگر جمع شوند و به مباحثه پردازند ، چنان كه من بتوانم به سخنان ايشان گوش فرا دارم و هركس بتواند دريابد كه كدام دين درست‌تر و برحق‌تر است . « 1 » اكبر شاه ادارهء ويژه‌اى براى ترجمهء كتاب‌هاى مقدس ايجاد كرد . او در سال 1582 به فليپ دوم پادشاه اسپانيا نوشت : اطلاع يافته‌ايم كه كتاب‌هاى مقدس از قبيل اسفار خمسه و انجيل و مزامير به عربى و فارسى ترجمه شده ؛ اگر چنين كتاب‌هايى ترجمه شده يا ترجمه ناشده براى همه سودمند است ، در مملكت شما يافت شود ، خواهشمندم آن‌ها را براى من بفرستيد . يكى از كسانى كه در اين عهد علاقه‌مند به جمع‌آورى نسخه‌هاى ترجمه‌شدهء تورات بود شخصى با نام وتچيتى بود . او ترجمه‌هاى فارسى را كه به خط عبرى بود ، بر كشيشى كارملى با نام دولت خان طرزى املا مىكرد و اين شخص به همان گونه كه مىشنيد به خط فارسى مىنوشت . « 2 » گزاويه - كه بعد از اين درباره او سخن خواهيم گفت - در دربار همين اكبرشاه كتاب مرآت القدس يا داستان مسيح را نگاشته است . اثر مزبور با همكارى عبد الستار لاهورى كه به دستور اكبر شاه زبان فرنگى ( پرتغالى ) را آموخته بود ، از پرتغالى به فارسى درآمد . اين كتاب با ترجمهء لاتينى و با حواشى انتقادى لودويكوس دوديو به نام داستان مسيح به فارسى در اوگدونى باتاويا در سال 1639 / 1049 به چاپ رسيده است . ايضا گزاويه داستان حواريين يا وقايع حواريان دوازده‌گانه را به دستور اكبرشاه و با همكارى عبد الستار نوشته كه بخشهايى از آن در همان تاريخ فوق به چاپ رسيده است . « 3 »

--> ( 1 ) . مجله راهنماى كتاب ، ترجمه‌هاى فارسى تورات و انجيل ، سال دوم ، ص 17 ( 2 ) . همان ، صص 18 - 19 ( 3 ) . دانش‌پژوه و ديگران ، نشريهء نسخه‌هاى خطى كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، ج 3 ، صص 239 - 240